گاهی اوقات زخم مزمن میتواند فرسایشی شود. برخی زخمها سرسختتر از همیشه به نظر میآیند و درمان آنها زمانبر میشود. این مزمن شدن، ممکن است برای ما سوالاتی ایجاد کند. بهطور کلی اگر زخم پوست بهبود نیابد، به کندی بهبود یابد یا در صورت بهبودی مجدداً سر باز کند، به عنوان یک زخم مزمن شناخته میشود.
دلایل بسیاری برای ایجاد زخمهای مزمن وجود دارند که برخی از آنها عبارتاند از ضربه (تروما)، سوختگی، سرطانهای پوست، عفونت یا بیماریهای زمینهای مانند دیابت. زخمهایی که برای ترمیم نیازمند گذشتن زمان طولانی هستند، معمولاً به مراقبت ویژه هم نیاز دارند.
علل بروز زخم مزمن
به طور کلی دلایل بروز زخم پوستی مزمن شامل موارد زیر است:
- بیتحرک بودن و مختل شدن گردش خون در یک نقطه به دلیل فشار موضعی مداوم (زخمهای فشاری یا زخم بستر)
- آسیب دیدگی قابل توجه پوست
- عفونی شدن محل برش جراحی
- سوختگیهای عمیق
- بیماریهای زمینهای مانند دیابت یا برخی از انواع بیماریهای عروقی
- انواع خاصی از عفونتها مانند زخمهای بارنزدیل (Bairnsdale) یا بورولی (Buruli) که توسط نوعی باکتری به نام مایکوباکتریوم اولسرانس ایجاد میشوند.
- زخمهای تروفیک که در آنها به دلیل بیحسی پوست در اثر بیماریهایی مانند نوروپاتی دیابتی یا جذام، ضربات و آسیبهای مداوم منجر به بروز زخم میشوند.
روند بهبودی زخم
روند ترمیم زخم پوستی از یک الگوی مشخص پیروی میکند. اگر در روند بهبودی یک یا چند مرحله مختل شود، در آن صورت ممکن است زخم بهبود پیدا نکند. مراحل عادی بهبود زخم شامل موارد زیر است:
- مرحله التهابی: عروق خونی محل زخم منقبض میشوند تا مانع از دست رفتن خون شوند. همچنین پلاکتها بهعنوان سلولهای اختصاصی لختهکننده خون، برای ایجاد لخته در محل زخم جمع میشوند. پس از اینکه لخته تشکیل شد، عروق خونی منبسط میشوند تا حداکثر جریان خون در زخم فراهم شود. به همین دلیل است که محل زخمِ در حال بهبودی در ابتدا گرم و سرخ است. گلبولهای سفید خون برای از بین بردن میکروبها و سایر اجسام خارجی، تمامی ناحیه را فرا میگیرند. در نهایت، سلولهای پوستی در سطح زخم تکثیر مییابند و رشد میکنند.
- مرحله فیبروبلاستی: فیبروبلاستها سلولهای دوکی شکلی هستند که نقش اساسی در ترمیم طبیعی زخم دارند. تولید کلاژن بخشی از وظایف این سلولهاست. کلاژن (پروتئینی که پوست را استحکام میبخشد) داخل زخم شروع به رشد میکند. رشد کلاژن باعث میشود لبههای زخم به هم برسند و بسته شوند. رگهای خونی کوچک یا مویرگها در محل ایجاد میشوند تا پوست جدید را خونرسانی کنند.
- مرحله بلوغ: بدن دائماً کلاژن بیشتری تولید کرده و ناحیه زخم را پاکسازی میکند. این مرحله ممکن است ماهها یا حتی سالها طول بکشد. به همین دلیل است که جای زخم با گذشت زمان کمرنگ میشود. همچنین به دلیل زمانبر بودن ترمیم زخم، باید تا مدتی پس از بهبودی همچنان از زخمها مراقبت کنیم.